अल्लोला दिव्या रेड्डी यांनी कोणतंही टेक्नोलॉजी युनिकॉर्न तयार केलं नाही. त्यांनी कोणतंही अॅप शोधून काढलेलं नाही किंवा अब्जावधी डॉलरचा बाजार बदललेला नाही. पण त्यांनी जे केलं ते कदाचित याहूनही मोठं होतं—ते म्हणजे तेलंगणातील त्यांच्या कौटुंबिक शेतातून एक शाश्वत शेती स्टार्टअप उभारणं, ज्याने गुंतवणुकीवर 8,000% परतावा दिला. त्यांची पद्धत साधी पण प्रभावी होती: पारंपरिक जैविक शेतीचं ज्ञान समुदाय सशक्तीकरणासोबत एकत्र करणं आणि पर्यावरणाचा आदर राखत काम करणं. जेव्हा व्हीसी पुढची AI क्रांती शोधण्यात गुंतले होते, तेव्हा दिव्याचं हरित मॉडेल हे सिद्ध करत होतं की "मातीवर आधारित नवप्रयोग" देखील तितकेच फायदेशीर ठरू शकतात—आणि अधिक परिवर्तनशील सुद्धा. त्यांची यात्रा सुरू झाली कंपोस्ट खड्ड्यांपासून आणि देशी बियांपासून, आणि आज ती संपूर्ण भारतात शेकडो महिला शेतकऱ्यांना प्रेरणा देत आहे. हवामान बदल आणि आर्थिक असमानतेच्या काळात, त्यांचं काम ही आशा, नफा आणि उद्दिष्ट यांचं प्रतीक ठरत आहे. शाश्वततेच्या मंचांवर मिळालेल्या मान्यतेसह आणि NGOs सोबतच्या सहकार्यामुळे, दिव्याने एक असं कृषी उद्यम उभं केलं आहे जे मूल्यमापनात नाही पण परिणामात उत्कृष्ट आहे.
त्या बियाण्यांची कहाणी जिने आंदोलन सुरू केलं
गावात पारंपरिक शेतीचा अभ्यास करताना लहानपणची दिव्या
दिव्या रेड्डी यांचं बालपण निसर्गसंपन्न शेतांमध्ये आणि ग्रामीण जीवनशैलीच्या लयीतच गेलं. शिक्षण घेत असताना त्यांनी रासायनिक शेतीचे दुष्परिणाम पाहिले आणि विचार करू लागल्या की पारंपरिक पद्धतींना आधुनिक दृष्टिकोनातून पुन्हा वापरता येईल का. आपल्या कुटुंबातील कृषी परंपरा आणि शाश्वततेवरील शिक्षणातून प्रेरणा घेऊन, दिव्या एक उद्देश घेऊन शेतात परतल्या: जैविक तत्त्वांवर आधारित पारंपरिक शेती पुन्हा उभारणे आणि नव्याने मांडणे. त्यांनी गावातील ज्येष्ठांबरोबर हरवलेल्या पारंपरिक तंत्रांचा अभ्यास केला आणि कृषी वैज्ञानिकांसोबत त्या पद्धती आजच्या काळासाठी सुसंगत केल्या.
हिरव्या शेतीसाठी आराखडा
दिव्या रेड्डी यांनी उभारलेलं जैविक कंपोस्टिंग क्षेत्र
तेलंगणातील आपल्या शेतात दिव्याने शाश्वत शेतीचा एक कार्यक्षम मॉडेल तयार केला आहे. त्यांनी जैविक कंपोस्टिंग, नैसर्गिक कीड नियंत्रण, पीक परिवर्तन आणि पाण्याच्या संवर्धनाच्या तंत्रांचा वापर केला, ज्यामुळे उत्पादनात वाढ झाली आणि पर्यावरणीय समतोल राखला गेला. त्यांचा हा मॉडेल केवळ शेजारील गावांचं लक्ष वेधून घेत नाही, तर कृषी संशोधक आणि धोरणकर्त्यांचंही आकर्षण ठरतो. दिव्या स्थानिक महिलांना कंपोस्टिंग आणि हंगामी पीक नियोजनाचं प्रशिक्षण देतात, जेणेकरून समुदाय आर्थिक आणि पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून सक्षम होईल. त्यांचं शेत ग्रामीण भारतात शाश्वत शेतीसाठी एक सजीव शैक्षणिक केंद्र बनलं आहे.
फडावर महिलांचं नेतृत्व
जैविक पद्धतीने पिकवलेली भाजीपाला कापणाऱ्या महिला शेतकरी
दिव्यांचा विश्वास आहे की महिलाच कृषी परिवर्तनाचं केंद्रबिंदू आहेत. त्यांनी एक समूह तयार केला आहे जिथे ग्रामीण महिला शाश्वत शेतीचे तंत्र शिकतात, आर्थिक व्यवस्थापन करतात, आणि आपल्या समुदायात नेतृत्वाची भूमिका निभावतात. त्यांची पद्धत केवळ शेतांना नव्हे तर कुटुंबांनाही सशक्त बनवते—पोषण, उत्पन्न आणि सामाजिक स्थान वाढवतं. दिव्या NGOs आणि स्थानिक सरकारसोबत भागीदारी करून आपल्या मॉडेलचा विस्तार करत आहेत. त्यांच्या उपक्रमामुळे तेलंगणातील शेकडो महिलांनी शेतीला ओझं नव्हे तर सन्मान आणि स्वातंत्र्याचा मार्ग मानायला सुरुवात केली आहे.
मान्यता आणि पुढचा मार्ग
दिव्या एक प्रादेशिक शाश्वतता पुरस्कार स्वीकारताना
दिव्याचे प्रयत्न दुर्लक्षित राहिले नाहीत. त्यांना कृषी मंचांवर, महिला नेतृत्व असलेल्या अभिनव पॅनेल्समध्ये आणि शाश्वतता परिषदांमध्ये सादर करण्यात आले आहे. त्यांचं स्वप्न आहे की त्यांनी तयार केलेलं मॉडेल संपूर्ण भारतात पोहोचावं—पुनरुत्पादक शेती आणि हवामान-संवेदनशील पद्धतींवर केंद्रित. सध्या त्या एका मोबाइल प्लॅटफॉर्मवर काम करत आहेत जो शेतकऱ्यांना शाश्वत पद्धतींची रिअल-टाइम माहिती देईल. त्यांचा मंत्र आहे—“लहान सुरुवात करा, मुळे घट्ट रोवा आणि विस्तार करा.” आपल्या ध्येय आणि प्रभावाच्या जोरावर, दिव्या रेड्डी भारताच्या हरित क्रांतीची एक अजेय शक्ती ठरल्या आहेत.
एकेक महिलेमुळे हिरवे भविष्य
अल्लोला दिव्या रेड्डी यांचे कार्य शाश्वतता, महिलांचा सशक्तीकरण आणि ग्रामीण नवकल्पनांच्या संगमावर उभं आहे. त्यांची वाटचाल सिद्ध करते की खरी बदलाची सुरुवात आपल्या अंगणातच होते—एक बीज, एक ठाम इच्छाशक्ती आणि नेतृत्वाचं धाडस यामधून.
